NIEUWS & VERDIEPING

“Een Marokkaan hoort niet op het jeugdjournaal, zeiden jongens uit de buurt.”

Het is vrijdagmiddag en in het Leidse ExpertiseLab voor Maatschappelijke Innovatie Studio Moio (Maatschappelijk Ondernemers In Ontwikkeling) brandt nog licht. Tussen grote knutsel- en kunstprojecten, muziekinstrumenten en een muur die is beschilderd met de kaart van de wereld, zit de veertienjarige Mo aan een tafeltje. Voor hem ligt een videocamera, waarvan hij de knopjes bestudeert. Hij tikt begeleider en cameraman Robin, die naast hem zit, aan. ‘Hoe werkte het op deze ook al weer?’


Een aantal jaar geleden kwam een cameraman van de NOS naar Studio Moio, opgericht door Nathalie Lecina. De camareman was van Marokkaanse afkomst. Mo was erbij. Vol verbijstering keerde hij zich tot naar Nathalie en vroeg: ‘Kunnen Marokkanen dan ook cameraman worden? Die vraag verbaasde Nathalie zo, dat dat haar niet los kon laten. Hoezo dacht Mo dat Marokkanden dat niet zouden kunnen?’ Deze verwondering was het startschot van een paar jaar, waarin Mo samen met Robin de documentaire ‘De Kleine Mo’ zou gaan maken.


“Dat ik ook journalist of cameraman kon worden, had ik nooit gedacht.” Mo woont in Leiden-Noord, vlakbij de Studio. Tot drie jaar terug wist hij niet wat hij later wilde worden. In de buurt werd er alleen naar rappers opgekeken. ‘Ik wilde misschien wel politieagent worden. Maar dat ik bijvoorbeeld ook journalist of cameraman zou kunnen worden, had ik nooit gedacht’, zegt hij. Ruim vier jaar geleden kwam hij voor het eerst binnen bij dit ExpertiseLab Maatschappelijke Innovatie, dat juist jongeren van het MBO en schooluitvallers betrekt bij het verzinnen van nieuwe paden voor vastzittende vraagstukken. Van een paar buurtgenoten had hij erover gehoord en hij besloot een kijkje te nemen. Wat zijn eerste indruk was? ‘Het was kleurrijk en kunstzinnig!’

Toen Nathalie had gemerkt dat Mo zoveel interesse toonde voor de cameraman van NOS, besprak ze dit met Robin, die toen net was afgestudeerd aan een filmopleiding. ‘Ze vroeg of ik Mo op sleeptouw kon nemen en stelde voor om een paar video-interviews te doen met succesvolle Marokkanen,’ herinnert hij zich.


Interviews met Aboutaleb, Youstoub en Mohammed Marghadi


Het stel begon met een reeks interviews, en ontmoette mensen als journalist Mohammed Marghadi, YouTuber Youstoub en burgemeester Aboutaleb van Rotterdam. Maar toen de lokale media lucht kreeg van Mo’s verhaal volgden na een nieuwsbericht tientallen brieven van andere Marokkanen, die hun succesverhaal wilden delen met de kleine Mo. Van dokters tot zakenmannen.

Mo houdt zijn handen een halve meter boven elkaar in de lucht uitgestrekt: ‘Zo’n stapel!’ De enorme interesse deed Robin en Mo besluiten om het niet bij een paar portretten te houden, maar een hele documentaire te maken over Mo’s zoektocht naar succesvolle Marokkanen.


“Als zij het kunnen, kan ik het ook!”


‘Eigenlijk wilde ik eerst alleen maar langs rappers en YouTubers,’ geeft Mo toe. ‘Maar uiteindelijk vond ik het ook superinteressant om al die andere succesvolle mensen te ontmoeten!’ Of hij ook heeft nagedacht om zelf een ander beroep te nemen, zoals misschien dat van een dokter? ‘Nee, dat niet! Ik ben niet zo van het bloed.’ Bovendien is Mo liever cameraman of, nog beter, presentator. ‘Dan draait het allemaal om jou! Maar toen ik de dokters ontmoette, dacht ik wel: als zij succesvol kunnen zijn, kan ik het ook.’


TEDx en Cinekid


Het maken van de documentaire bracht ook spannende evenementen met zich mee. Zo ging ‘De Kleine Mo’ voor een volle zaal in première op het Cinekid filmfestival in Amsterdam en werd Mo uitgenodigd om een presentatie te geven tijdens een TEDx Talk evenement. Op een podium, voor een groot publiek. ‘Dat vond ik denk ik het allerspannendst,’ zegt Mo. ‘Op een gegeven moment had ik me verstopt onder het podium, want ik wist niet meer wat ik wilde zeggen.’ Robin en iemand van de TEDx organisatie hielpen Mo uiteindelijk van zijn plankenkoorts af. Samen schreven ze een nieuwe tekst. Mo: ‘Nadat ik had gesproken, klapten de mensen en stelden ze meerdere vragen.’

Ook bij Cinekid bleek het publiek razend enthousiast over de film. ‘Hoewel we eerst wel stijf van de zenuwen in onze stoelen op de voorste rij zaten!’ Robin tikt Mo aan. ‘Toch, Mo?’ Mo knikt, en vertelt dan: ‘Na afloop kwam een Marokkaans meisje me toe. Ze zei: hoe jij eerst dacht, zo dacht ik ook. Maar nu zie ik dat het anders kan.’

“Marokkanen horen niet thuis op het jeugdjournaal.” Of de jongens uit de buurt het ook cool vonden dat Mo de film maakte? ‘Sommigen wel,’ zegt Mo. ‘Maar anderen deden er ook stom over. Ze vonden het niet kunnen dat ik op het jeugdjournaal kwam. Dat is niet voor Marokkanen, zeiden ze. Alleen toen Youstoub langskwam bij Studio Moio, stonden ze allemaal voor de deur.’ Vindt hij het dan niet vervelend dat niet iedereen een goede reactie had? ‘Nee, laat ze maar! Misschien zijn ze gewoon wel jaloers…’

‘Bij Studio Moio leren jongeren, die soms tegen het schoolsysteem aanlopen, hun talenten te benutten,’ zegt hij. ‘Maar vooral: we hebben andersdenkenden nodig voor de maatschappelijke problemen van morgen. Zo kwam hier een tijd geleden een jongen, die niet meer naar school ging, omdat hij het nut ervan niet inzag. Hij bleek niet zozeer laks, maar gewoon veel na te denken over de zin van het leven en de alledaagse activiteiten die daarbij horen. Bij de Studio heeft hij zijn existentiële vragen in een gaaf kunstproject kunnen gieten. En nu heeft hij zelfs een lintje van de burgemeester gekregen!’ Hoewel het bij Mo goed gaat op school, vindt ook hij de creatieve aanpak bij de Studio fijn. ‘Hier kan je dingen uitproberen en bezig zijn!’


Ambities


Tegenwoordig is Mo wel vooral druk met zijn schoolwerk, en staat het filmwerk even op een laag pitje. Maar ambities, die heeft hij. Een hele bucketlist vol. Wat daar dan nog op staat? ‘Najib Amhali interviewen. Die vind ik grappig! En ik wil naar Zuid-Afrika en misschien wel Amerikaanse sterren ontmoeten. Ik heb nu wel het gevoel dat dat allemaal mogelijk is, als ik het graag wil.’

Lees en kijk verder:

Artikel over Mo en de kloof in beeldvorming: https://eenvandaag.avrotros.nl/item/de-kloof-tussen-allochtoon-en-autochtoon/

‘De Kleine Mo’ op Vimeo: https://vimeo.com/248113283

Geschreven door Anna Lillioja voor #wieisjevoorbeeld

Productie van de film: Worldvisuals Film i.s.m. Co-producent: Redwire Media

Redwire Media haalde meer dan 75% van het filmbudget op en deed het overgrote deel van de productie

© Redwire Media 2020

Artwork hoofdfoto door Karski & Beyond @karskiandbeyond